.svg){kind=logo}
Wanneer u als ondernemer de Franse markt wilt betreden, is het inschakelen van een handelsagent een veelgebruikte strategie. De Franse wetgeving biedt echter een specifiek en beschermend kader voor deze beroepsgroep. Een goed begrip van de agentuurovereenkomst (agent commercial) is essentieel om juridische valkuilen te vermijden en een vruchtbare samenwerking op te bouwen.
Wat is een handelsagent in Frankrijk?
Volgens de Franse Code de Commerce is een handelsagent een onafhankelijke tussenpersoon die de permanente opdracht heeft om namens een opdrachtgever (de mandant) te onderhandelen en eventueel contracten af te sluiten. De agent handelt in naam en voor rekening van producenten, handelaren of andere agenten. Een cruciaal aspect is dat de agent zijn werkzaamheden in volledige onafhankelijkheid uitvoert; er mag geen sprake zijn van een ondergeschiktheidsrelatie. Het is voor een handelsagent verplicht om zich in te schrijven in het speciale register voor handelsagenten (RSAC).
Het belang van een schriftelijk contract en onafhankelijkheid
Een schriftelijke overeenkomst in Frankrijk wordt voor o.a. de rechtszekerheid dringend aangeraden. In het contract worden zaken vastgelegd zoals de geografische sector, de hoogte van de commissies en de duur van de opdracht. Een groot risico bij de uitvoering is de herkwalificatie naar een arbeidsovereenkomst. Indien de opdrachtgever te veel controle uitoefent, bijvoorbeeld door werktijden op te leggen of vakanties te valideren, kan een rechter oordelen dat er sprake is van een juridische verhouding van ondergeschiktheid. Dit heeft ingrijpende financiële gevolgen, zoals de nabetaling van sociale premies en loon.
Rechten en plichten tijdens de samenwerking
Zowel de agent als de opdrachtgever zijn gebonden aan een wederzijdse plicht tot loyaliteit en informatievoorziening. De agent moet zich bijvoorbeeld als een goed professioneel inzetten voor het netwerk en de verkoop, terwijl de opdrachtgever de agent de nodige middelen moet verschaffen, zoals documentatie en tarieven, om de missie te kunnen volbrengen. De beloning van de agent bestaat meestal uit commissies over de gerealiseerde omzet. Interessant is dat een agent in principe voor meerdere opdrachtgevers mag werken, tenzij hij voor een directe concurrent wil optreden; daarvoor is toestemming nodig.
Beëindiging en de opzegvergoeding
Het meest kenmerkende aspect van het Franse regime is de beëindigingsvergoeding (indemnité compensatrice). Bij het einde van de relatie heeft de agent recht op een vergoeding voor de schade die is ontstaan door het verlies van toekomstige inkomsten uit de door hem ontwikkelde clientèle. In de rechtspraak is het gebruikelijk dat deze vergoeding wordt vastgesteld op twee jaar aan commissies, berekend over het gemiddelde van de laatste twee of drie jaar. De agent verliest dit recht alleen bij een ernstige fout (faute grave), eigen opzegging zonder geldige reden, of indien de claim niet binnen een jaar na beëindiging wordt ingediend. Het niet behalen van contractuele doelstellingen wordt door Franse rechters overigens niet zomaar als een ernstige fout beschouwd.
Na het contract
Een contract kan een concurrentiebeding bevatten voor de periode na de samenwerking. In Frankrijk is zo’n beding alleen geldig als het schriftelijk is vastgelegd, betrekking heeft op de specifieke geografische sector en producten van de agent, en een maximale duur van twee jaar heeft. Anders dan bijwerknemers is een financiële compensatie voor dit beding niet verplicht vooreen handelsagent. Gezien de complexiteit en de dwingendrechtelijke aard van veel bepalingen, is het raadzaam om juridisch advies in te winnen bij het opstellen of beëindigen van een Franse agentuurovereenkomst.
